| YARA TEDAVİSİ |
| Yapılış amacı : 1) Kanamayı durdurmak, 2) Enfeksiyonu önlemek. |
| Neredeyse her kanama alanı için bu alanın kapatacak uygun pedler vardır. |
| 1) |
Gerekiyorsa kanayan alanı açmak için kıyafet kesilir. |
| 2) |
Uygun büyüklükteki (no:13, 14, 15) steril pedler kanayan alana uygulanıp bandaj yapılır ve tüm kanayan alan kapatılır. Kanayan alan kirli ise veya üzerinde yabancı maddeler varsa pedler uygulanmadan önce antiseptik bir kremle temizlenir. |
| |
Uyarı: Eğer kanayan alana batık bir obje varsa çıkarmayın, bandaj yapmadan önce diğer alanlara pedi uygulayın. |
| 3) |
Kanayan alana parmaklarla yada avuç içi ile pres yapılabilir ve kalp seviyesinden yukarıda tutulmalıdır. |
| 4) |
İkinci uygulama için bandajlar hazır olmadan ilk bandaj çıkarılmamalıdır. Çünkü sonraki bandajında ilki kadar kanayan alanı kapatabilmesi gerekir. |
| 5) |
Bandajların değişimi esnasında şişlik olup olmadığı kontrol edilmeli gerekirse bandaj gevşetilmelidir. |
| |
Uyarı: Turnike uygulanmamalıdır. Turnike yanlış uygulanırsa kanamayı arttırabilir ve zarar verebilir. Atar damar kanamaları gibi aşırı kanamalarda turnikelere gereksinim duyulabilir, kanamalı alanı yükseltmek ve sert pres yapmakta kanamayı durdurabilir. Aşırı kanama ve şiddetli ağrı şoka sebep olabilir. |
| - Yukarı - |
| |
| ŞOK TEDAVİSİ |
Şok; şiddetli bir kanamanın, ciddi yanıkların, kemik kırıklarının, sulu yada kanamalı yaraların ardından gelişebilir. |
| Tanımlama: |
| |
Başlangıç - Hızlı nabız, deride özellikle dudaklarda mor renk, terli ve soğuk ıslak cilt. |
| |
Sonra - Uyku hali/sersemlik, mide bulantısı, susama hissi, hızlı nefes alıp-verme, zayıf nabız. |
| |
Sonunda - Huzursuzluk, hava açlığı, bilinç kaybı, kalp durması. |
| 1) |
Hastayı yere yatırın-Hayati organlardaki kanamayı azaltmak için mümkün olduğunca ayakları destekleyerek yukarı kaldırın. Çünkü bu tip kanamalar şoka sebep olabilir. |
| 2) |
Bel, göğüs ve ayakları sıkabilecek giysileri çıkartın. Hastanın ateşinin çıkmasını önleyin. |
| 3) |
Hastayı yalnız bırakmayın. 10 dakikada bir nabzını ve nefesini kontrol edin. Kayıt edin çünkü hastanın yaşaması için önemli bir kontroldür. |
| 4) |
Hastanın kalkmasına, yemesine, içmesine veya sigara içmesine izin vermeyin. |
| - Yukarı - |
| |
| YANIKLARIN TEDAVİSİ (ATEŞ-SICAK SU ) |
| Yapılış amacı : |
| |
1) Yanmayı durdurmak, 2) Acıyı dindirmek ve şişmeyi önlemek, 3) Enfeksiyon riskini önlemek. |
| 1) |
Yanık yeri serin tutun;10 dakika soğuk suyun altında tutun. |
| 2) |
Yanık şişmeden önce alanın üstünde olabilecek giysi, takı benzeri şeyleri uzaklaştırın. |
| 3) |
Alanın üzerine dikkatlice parafinli gazlı bez uygulayın. Uygulama dikkatlice ve hafifçe yapılmalı ve tüm yanık alanı kaplamalıdır. Yanık alana yapışabilecek herhangi bir bez kullanılmamalıdır. Yanık alan ilk görüldüğü andan daha geniş olabilir. El ve ayak yanıklarında tedavi zor olabilir, yanık alanı enfeksiyondan korumak için steril tanık poşetiyle kaplamak gerekir. Kol ve el yanıklarında el ve kol desteklenir ve tedaviden sonra üçgen bandaj yapılabilir. |
| 4) |
Uygun medikal tedavi hazır olmadan orjinal bandajı açmayın, eğer şişlik olursa bandajı gevşetebilirsiniz. |
| |
Uyarı: Yanığa yağ, losyon veya merhem sürmeyin. Yanık alana dokunmayın ve kabarcık oluşursa patlatmayın. Eğer yanık büyük ve derinse hastanın şoka girmemesi için önlem alın. |
| - Yukarı - |
| |
| KIRIKLARIN TEDAVİSİ |
| Yapılış amacı : 1) Kırık alanı hareketsiz hale getirmek, 2) Hastanın rahatını sağlamak. |
| 1) |
Gerekmedikçe hastanın kıyafetlerini çıkarmayın. |
| 2) |
Kırığı yerine oturtmaya çalışmayın. |
| 3) |
Mümkün olduğu kadar kırık yeri hareket ettirmeyin. Bunun için askı bandaj yada atel kullanın. Üçgen bandaj ateli kırığa sabitlemek için sarma amaçlı kullanılabilir. |
| 4) |
Kırık köprücük kemiği, omuz, kol veya bilekte ise göğüsten desteklenmeli ve üçgen bandaj kullanılmalıdır. Göğüs çevresi geniş bir şekilde bandajla sarılmalıdır. |
| 5) |
Kırık uyluk kemiğinde, dizde yada üst bacakta ise bacak hareket ettirilmeden şişirilebilir atel ile Sabitlenir. Böylece bacakların hareketi minimize edilir. |
| 6) |
Kırık ayakta yada ayak bileğinde ise bandaj ayak bileğine ve ayağa sarılır. |
| |
Uyarı: Şok tedavisinde gerekli olsa bile kırık ayağı, bileği , üst bacağı veya dizi yükseltmeyin. |
| - Yukarı - |
| |
| DONMA TEDAVİSİ |
Genellikle çok soğuk, rüzgarlı ve kuru havalarda meydana gelir. Öncelikle el parmakları ve ayaklarda his kaybının artması veya gangren belirtileri donma olayı açısından yol göstericidir. Vücut sıcaklığının da hızla düşmesi bu duruma eşlik eder. |
Tanımlama: Deride, iğne gibi sivri metaller batırıldığında hissizlik ve sertleşme görülür. Yine derinin renginde değişme görülür;önce beyaz, sonra yer yer mavilik ve sonunda siyahtır. Donma durumu geçinceye kadar cildin durumu değişmez, sonra kırmızılaşır ve ağrılıdır, su toplayabilir. |
Önlemler: Kasılma pozisyonlarından sakının. Mümkün olduğunca hareket ettirin. Kuru giysiler ve çoraplar giydirin. Kulaklarını, ellerini ve diğer açık alanları koruyun. Çıplak cilde metal değdirmeyin. |
Tedavi: Hastayı kucağınızda yada koltukaltlarından tutarak taşıyın, yerde sürükleyerek taşımayın dokularına zarar verebilirsiniz. Su toplayan alanlara veya olabilecek kırıklara dikkat ederek hastaya temiz kıyafetler giydirin. Direkt sıcak şeyler dokundurmaktan kaçının donan kişi için olumsuz etkileri olabilir. |
| - Yukarı - |
| |
| AYAK ŞİŞLİĞİ (SOĞUK VE NEM ETKİSİ İLE) |
Ayağın uzun süreli soğuk ve nemli yerde ıslak ve açık kalması, hareketsizlik, sıkan ayakkabı ve ıslak çorap sebep olabilir. Ayak beyaz , soğuk , hissiz ve şiştir. İlerleyen safhalarda ayak kırmızılaşır, sıcak ve ağrılardan cilt ülserleşebilir. |
Önlemler: Ayak suyun dışına çıkarılır, mümkünse uygun deniz botları giydirilir. Eğer çoraplar ıslaksa çabucak yenisi giydirilir. Ayaklar ve parmaklar hareket ettirilir. |
Tedavi: Cilt dikkatlice kurulanır. Antiseptik krem uygulanır. Temiz ve uygun giysiler giydirilir. Mümkünse ayak yükseltilir. |
| - Yukarı - |
| |
| DÜŞÜK ATEŞ |
Bu durum vücut sıcaklığı 35 derece ( 95 F) 'nin altına düşünce gerçekleşir. Her derece düşüşü sonucu hızla değiştirir. Ilımlı vücut sıcaklığı düşüşü genellikle normal hale getirilebilir. |
| 1) |
Hastanın daha fazla ısı kaybetmesi önlenir. |
| 2) |
Hasta tekrar eski ısısına getirilir. Hastanın vücudu ve başı ekstra kıyafetler ve battaniye ile yalıtılır. Mümkün olduğu kadar hasta korunur ve kuru tutulur. Hastaya kesinlikle alkol verilmez. |
| - Yukarı - |
| |
| SICAKLIK ÇARPMASI |
| Bu durum beynin ısı dengesini sağlayamamasından kaynaklanır. Vücudun uzun süre tehlikeli bir şekilde sıcakta kalmasıyla meydana gelir. Bu durumu bitkinlik takip eder. Sıcak çarpması bir sürelik baygınlığa ve bilinç kaybına sebep olur. Bu durum hastanın rahatsızlığını ve hastalığın sinyallerini verir. |
| Tanımlama: Sıcak çarpması baş ağrısı, baş dönmesi, rahatsızlık, huzursuzluk, şaşkınlık hissi sıcak, kırmızı ve kuru bir cilt, tepkide hızla gerileme, nabızda artış, vücut sıcaklığının 40 derece (104 F) üstünde olmasıyla tanımlanabilir. |
| Tedavi: |
| 1) |
Hasta hızlıca serin bir yere taşınır. Mümkün olduğunca kıyafetleri çıkarılır. |
| 2) |
Vücut ısısı düşmeye başlayıncaya kadar hasta soğuk ve ıslak çarşaflarla sarılır. Uygun çarşaf yoksa sürekli bir fanın karşısında tutulur veye soğuk suyla ıslatılmış süngerler uygulanır. |
| 3) |
Hastanın ateşi düşmeye başladığında diğer olgularıda düzene girer ve ıslak çarşaf kurusuyla değiştirilir. |
| - Yukarı - |
| |
| SICAK BİTKİNLİĞİ |
Bu durum vücudun aşırı terlemesiyle derece derece su ve tuz kaybetmesiyle oluşur. |
| Tanımlama: Semptomlar sıcak çarpmasıyla benzerdir. Aşırı terleme, soluk ıslak bir cilt, kollarda ayaklarda veya karında kıramp, hızlı nabız ve nefes alıp verme artışıyla tanımlanır. |
| Tedavi: |
| 1) |
Hastayı serin bir yere koyun ve ayaklarını kaldırın. |
| 2) |
Bol su verilir ve mümkünse hafif tuz solüsyonu(1 litre suya 1 tatlı kaşığı tuz) veya rehidratasyon şaseleri verilir. |
| - Yukarı - |
| |
| KALP KRİZİ |
Tanımlama: Göğüs merkezinden çeneye , sol kola doğru sürekli ve kötü bir ağrı ( angina ağrısı gibi dinlenmekle geçmeyen ), nefes alamama , karında rahatsızlık hissi (hazımsızlık ağrısına benzer ) , ani baygınlık sersemlik , ölü gibi kül rengi cilt ve mavi dudak, hızlı ve düzensiz nabız, yere düşme gibi belirtilerle kendini gösterir. |
| Tedavi: |
| 1) |
Düzgün nefes alması için hastayı rahatlatın. Yarı oturur vaziyette , başını ve omuzlarını destekleyip, dizlerini bükmesini sağlayın. |
| 2) |
Hasta alabiliyorsa tablet yoksa angina için uygun inhaler ilaç almalıdır. Alternatif olarak üst kola veya göğüse Glyceryl Trinitrate flasterler yapıştırılır. |
| 3) |
Gerektikçe tekrar uygulayın. |
| |
Angina: Bu durum kalp krizi ile benzerdir fakat ağrı dinlenme ile geçer. Tedavisi ise yine kalp krizi gibidir. |
| - Yukarı - |
| |
| BOĞULMA |
| Yapılış amacı: 1) Hastanın tekrar nefes almasını sağlamak, 2) Hastayı ılık tutmak. |
| 1) |
Eğer hastayı suda güvenli taşıyabiliyorsanız, su yutmaması için başını yukarda tutun. |
| 2) |
Sırtüstü uzatın , havayolunu açın, nabzını ve nefesini kontrol edin. Gerekliyse suni solunum yada kalp masajı yapın. |
| 3) |
Vücut sıcaklığının düşmesini engelleyin. Islak kıyafetleri çıkartın ve hastayı soğuktan koruyun. |
| |
Uyarı: Yarı- boğulmuş hastayı hayata döndürmek için ;ciğerlerinde su varsa suni tenefüs veya kalp masajı yada herikisi birden yapılabilir. Bu sayede hasta yavaş yavaş normale dönebilir. |
| - Yukarı - |
| |
| HASTAYI TANIMLAMA |
| 1) |
Bilincini kontrol edin. Hastayı nazikçe sarsın ve sizi duyup duyamadığını sorun. Eğer cevap gelmiyorsa hastanın bilinci yerinde değildir. |
| 2) |
Hava yolunu temizleyin (eğer hastanın bilinci yerinde değilse) Ağzına bakın. Bir yada iki parmağınızı kepçe gibi kullanıp herhangi bir obje, yemek veya kusmuk vs. olup olmadığını kontrol edin. İki parmağınızı çenenin altına koyup çeneyi yukarı kaldırın. Aynı anda diğer elinizin avuç içini alnına koyun, nazikçe kafayı yana eğin. (Bu uygulama dilin arkaya gidip boğazı ve hava yolunu tıkamasını engeller. |
| 3) |
Nefesini kontrol edin. Hastanın kafa yana eğik-çene yukarıda vaziyetini koruyun. |
| |
- Göğüsünün hareket edip etmediğini kontrol edin. |
| |
- Nefesini dinleyin yada nefesini yanağınızda hissetmeye çalışın. 5 saniye içinde nefes alıp almadığına karar verin. Eğer nefes almadığından şüpheleniyorsanız sonraki aşamaya geçin. |
| 4) |
Nabzını kontrol edin. Hastanın pozisyonunu koruyarak boyundaki atardamardan nabzını kontrol edin. Önce adem elmasını hissedin sonra parmaklarınızı kaydırarak soluk burusu&boyun kasları arasındaki alana ulaşın. Nazikçe bastırın ve 5 saniye nabzını kontrol edin. Şimdi yapılacakları belirleyin; |
| |
a) Hasta bilinçli ise ve herhangi bir kanaması veya yarası varsa tedavi et. |
| |
b) Hasta bilinçsiz ama nefes alıyorsa önce uygun pozisyonda yatır. |
| |
c) Nabız var ama nefes almıyorsa suni tenefüs yap. |
| |
d) Nabız ve nefes yoksa;CPR 'a başla (Yani hem kalp masajı hemde suni tenefüs) |
| - Yukarı - |
| |
| POZİSYONU DÜZELTME |
| 1) |
Hastanın yanına dizüstü oturun. Çenesini kaldır ve hava yolu açık kalacak şekilde başı yana eğik bir şekilde tut. Ayaklarını doğrult. Hastanın sizden taraftaki dirseğini eğip kolunu vücudunun sağına açı yapacak şekilde mümkün olan en üst noktaya yerleştirin. |
| 2) |
Hastanın diğer kolunuda göğsünden çapraz yapacak şekilde getirin ve o kolunun avucunu yanağına koyun. Diğer elinizle hastanın son kaldırdığınız koluyla aynı taraftaki bacağını dizinden yukarı kaldırın, ayak düz bir şekilde zeminde kalsın. |
| 3) |
Hastayı dizinden kendinize doğru çekerken elinizle hastanın yanağında olan elinide destekleyin. |
| 4) |
Hava yolunu açmak için başı eğin. Elinizle başı destekleyin. Kalça ve diz sağ açı yapacak şekilde üst bacağı hareket ettirin. Nabzını ve nefesini tekrar kontrol edin. |
| - Yukarı - |
| |
| AĞIZDAN AĞIZA SOLUNUM (SUNİ TENEFÜS) |
| 1) |
Hastanın yanında diz çökün. Hastanın sırtı yerde olacak şekilde yerde uzansın. Başının hafif yana eğik, çenesinin havada olduğu pozisyonda hava yolunun açık olmasını sağlayın. Hastanın burun deliğini iki parmağınızla (baş ve işaret parmağı) kapatın. Eğer bulunabiliyorsa alternatif olarak suni-tenefüs yüz maskesini kullanabilirsiniz. |
| 2) |
Derin bir nefes alın. Dudaklarınızı hastanın ağzını tamamen kapatacak şekilde yerleştirin veya mümkünse suni tenefüs maskesi kullanın. Göğüsü yukarı kalkana kadar hastanın ağzına üfleyin. Bu durumda 2 saniye bekleyin. |
| 3) |
Göğüs kabarıklığı inene kadar ağzınızı kımıldatmayın, nefes vermeden bekleyin. Sonra suni tenefüsü tekrarlayın. Nabzı kontrol edin. |
| 4) |
Nabız yoksa CPR 'a başlayın. (hem kalp masajı hemde suni tenefüs) Eğer nabız varsa 1 dakikada on kere nefes verecek şekilde suni tenefüse devam edin. Diğer belirtileride gözleyerek nabzı kontrol edin. Eğer hasta nefes almaya başladıysa pozisyonunu düzeltin. |
| - Yukarı - |
| |
| CPR (KALP MASAJI VE SUNİ TENEFÜS) |
| 1) |
10 Saniye nabzı kontrol et herhangi bir işaret olup olmadığına dikkat et. |
Uyarı: Hastanın bilinci yerinde ise ve nefes alıyorsa kalbide atıyordur. |
| 2) |
Hastanın yüzü size dönük olacak şekilde yerde yatsın, elinizin tabanını göğüsün merkezindeki göğüs kemiğinin 2 parmak altına yerleştirin. Diğer elinizin tabanınıda ilk elinizin üstüne yerleştirip parmaklarınızı birbirine kenetleyin. |
| 3) |
Hastanın üzerine eğilin. Yaklaşık olarak 4-5 cm derinliğe tekabül edecek şekilde kollarınızla birlikte göğüs kemiğine hızlı ve güçlü pres yapın. Serbest bırakın ve tekrar edin. |
| |
HATIRLATMA: Bir kurtarma görevlisi varsa her 15 presten sonra 2 suni tenefüs. İki kurtarma grevlisi varsa her 5 presten sonra 1 suni tenefüs. Hastanın kalbi atmaya ve nefes alıp-verişi düzene girinceye kadar, kurtarıcı tükenmeye başladığı ana kadar yada doktor uygulamanın bitirilmesini söyleyinceye kadar CPR uygulamasına devam edilmelidir. |
| - Yukarı - |
| |
