Sıtma hayati tehlikeye sahip olan bir enfeksiyondur,bu enfeksiyona anofel adı verilen sivrisineklerin taşıdığı tek hücreli parazit olan plasmodium sebep olur.

   Sıtma tropik bölgelerde yaşayan insanlar için en büyük tehlikelerden biridir.Dünya Sağlık Teşkilatına göre yılda yaklaşık 300 milyon insan sıtmaya yakalanmaktadır.Sıtma veremden sonra en yaygın olan hastalıktır.

   Sivrisineğin insanı sokması ile taşıdığı plasmodium insana geçer. Sıtmaya yakalanma riski bu paraziti taşıyan sivrisineklerin yaşadığı ülkelerde daha yüksektir.Bu sineğin yaşam alanları genelde tropik ve subtropik bölgelerdir.Sıtma tedavi edilmezse %30 oranında ölüme sebep olabilir.

İnsan sıtmasına ,tek hücreli plasmodium parazitinin 4farklı türü sebepolmaktadır.Plasmodium falciparum ,P. vivax, P. ovale ve P. malariae. Parazitler farklı şekilde ürerler.İnsana geçen parazit önce karaciğer hücrelerine yerleşir.Buradaki ilk devresine sporozoit denir. Daha sonra karaciğer hücrelerini parçaladıktan sonra kana geçer ve alyuvarlara yerleşir.Burada bir sonraki evresi olan merzoit devresine geçer.Bu evreyi tamamladıktan sonra bu kan hücrelerini parçalayıp başka kan hücrelerine(alyuvarlara) yerleşerek bu hücrelerinde genel yapısını bozar. Yapıları bozulan alyuvarlar kütleler halinde önce birbirlerine sonrada en yakın damar cidarına yapışarak damar tıkanıklıklarına neden olurlar. Ve bu damarların beslediği bölgeler oksijensiz kaldığı için ölmeye başlar ve hasar görüler,bu durum beyinde olursa komaya bile sebep olabilir.Ayrıca hayati organlardan olan akciger,mide ,bağırsaklar ve böbrekler bile ağır hasar görebilir.

Sıtma ; kuluçkada kalması 7 veya daha fazla süren akut ateşli bir hastalıktır.Bu yüzden muhtemel bir sinek ısırığını izleyen ilk hafta içindeki ateşli hastalık sıtma olmayabilir.Kuluçka döneminden sonra ortaya çıkan ilk belirtiler gripe çok benzer. Ateş ,titreme, terleme,başağrısı,kan pıhtılaşma bozuklukları ilk belirtiler olabilir. Akabinde sarılık,şok,böbrek ve karaciğer yetmezlikleri gelişebilir.Sıtma nöbetleri diğer bir isimle ateşlenme nöbetleri tropik sıtma hariç sıtmanın diğer türlerine göre farklılık gösterebilir.Tropik sıtmada hiç ateşlenme nöbeti görülmeyebilir ve bu hasta için çok tehlikelidir.En tehlikelisi ise beyin sıtmasıdır ki ölümle sonuçlanabilir.Tropikal bölgeden dönmüş birini 2-3 gün içinde titreme nöbetleri ,ateş ve terlemenin görülmesi sıtmanın en iyi belirtisidir.

Ateşlenme nöbeti esnasında kandan alınan örneğin mikroskopik muayaenesi ile kanda sıtma parazitinin olup olmadığı tespit edilebilir.

Sıtma önleyici ilaçlar (profilaktik) doğru dozajlarda kullanılmalı aşağıdaki hususlar dikkate alınmalıdır.

- dozaj çizelgesi vücut ağırlığına göre belirlenmelidir(bkz: Medical Guide For Ships kitabı sayfa no:135-136-137-138-139) Sıtma önleyici ilaçlar bu kitapta 19 ve 68 Who kodlu ilaçlardır.
- Günlük alınması gereken sıtma önleyici ilaçların riskli bölgeye varmadan kullanımına başlanmalıdır.
- Varıştan 1 hafta önce klorokin (choloroquine phosphate) tedavisine başlanmalıdır.
- Sıtma önleyici ilaçlar yemekle birlikte alınması ve bol su ile içilmesi gerekir.
- Sıtma riskinin bulunduğu yerlerde kalına süre içerisinde tüm profilaktik ilaçların çok düzenli alınması ve enfeksiyon riski yaratabilecek son sinek ısırmasından sonraki 4 hafta süresincede de devam edilmesi gerekir. Çünkü parazitler bu zaman dilimi içerisinde bile hala karaciğerde bulunabilmektedir.Tek istisnai durum atovakon/proguanil(who no:68) dir.bu ilaçların kullanılması dönüşten 1 hafta sonra durdurulabilir.
- Hiçbir sıtma önleyici profilaktik rejim tam koruma sağlamaz.
- Sıtma önleyici ilaçlar alınıyorsa bile sinek ısırmalarından uzak durmak gerekir.

Uluslar arası geçerliliği olan ve denetimlerde baz alınan listelerin bulunduğu bu kitapta yer alan sıtma ilaçları aşağıdaki gibidir.

-WHO-19-CHOLOROQUINE PHOSPHATE 250 MG TB
-WHO-68-PROGUANIL 100 MG TB
-WHO-70-QUININE SULFATE 300 MG TB
-WHO-71 –QUININE DIHYDROCHLORIDE INJECTION

Yıllar önce sıtmaya karşı üretilen choloquine ‘e karşı parazitlerin direnç geliştirmesiyle birlikte yeni ilaç bulma çalışmaları hız kazanmıştır.